Szukaj w serwisie:

Praca w sobotę

kalendarz, dzień, data

Przepis art. 129 KP określa podstawowe normy czasu pracy. Zgodnie z jego treścią czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Pewne odstępstwa, zwłaszcza w zakresie możliwości wydłużenia normy dobowej, zostały przewidziane dla szczególnych systemów czasu pracy (zob. art. 135-138, 143 i 144).

Zasada przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy zakłada, że w przyjętym okresie rozliczeniowym w przeciętnym tygodniu wystąpi maksymalnie 5 dni roboczych oraz co najmniej 2 dni wolne od pracy. Pierwszym z dwu dni wolnych jest niedziela (art. 1519 § 1 KP). Wyznaczenie drugiego dnia wolnego wynikającego z zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy pozostawione zostało pracodawcy. Dniem tym może być każdy inny dzień od poniedziałku do soboty. Przy czym nie musi być to stale ten sam dzień tygodnia, lecz w poszczególnych tygodniach okresu rozliczeniowego rolę tę może pełnić za każdym razem inny dzień.

Co do zasady sobota nie jest więc stałym dniem wolnym od pracy, chyba że taki status przyzna jej pracodawca w aktach prawa zakładowego (układ zbiorowy pracy, regulamin pracy, obwieszczenie). Postanowienia tego typu aktów mogą przewidywać, że praca w danym zakładzie pracy odbywa się stale od poniedziałku do piątku bądź np. od wtorku do soboty. Jeśli jednak w tym trybie nie wskazano stałego dnia wolnego od pracy, wówczas powinien on być wyznaczany na bieżąco w harmonogramie czasu pracy dla poszczególnych pracowników.

Punktem wyjścia w procesie zarządzania czasem pracy jest określenie, na zasadach art. 130 KP, wymiaru czasu pracy przypadającego do przepracowania w danym okresie rozliczeniowym. Ustalony w ten sposób wymiar powinien zostać ujęty w rozkładzie czasu pracy, którego graficzną formę stanowi harmonogram (tzw. grafik). W jego treści pracodawca dokonuje rozłożenia wymiaru czasu pracy na poszczególne dni przez wskazanie dni pracy i dni wolnych w danym okresie rozliczeniowym.

Pięciodniowy tydzień pracy jest wielkością „przeciętną” (średnią), której rozliczenie następuje w skali całego okresu rozliczeniowego. Pozwala to na nierównomierne rozłożenie dni wolnych od pracy przypadających w tym okresie. Fakt ten sprawia, że w niektóre tygodnie okresu rozliczeniowego pracownik może pracować więcej niż 5 dni, pod warunkiem zachowania co najmniej 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego oraz skrócenia liczby dni pracy poniżej 5 w innych tygodniach tego okresu.

Jeżeli zgodnie z postanowieniami aktów prawa zakładowego sobota jest wyznaczona na stałe dniem wolnym od pracy to możliwość polecenia pracownikowi pracy w tym dniu jest uzależniona od faktu wystąpienia przesłanek określonych w art. 151 § 1 KP, a zatem tych samych, które uzasadniają pracę w godzinach nadliczbowych (tj. konieczność prowadzenia akcji ratowniczej, usuwanie awarii, szczególne potrzeby pracodawcy).

To samo dotyczy soboty, która zgodnie ze sporządzonym harmonogramem jest dniem wolnym od pracy z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Chodzi zatem o sytuację, gdy po sporządzeniu - przy zachowaniu omówionych zasad - harmonogramu czasu pracy, powstanie potrzeba zarządzenia pracy w sobotę, która była w nim ujęta jako dzień wolny od pracy.

Sposób zrekompensowania pracy świadczonej w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy został określony w art. 1513 KP. Celem tego przepisu jest przywrócenie zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Stąd też jedynym sposobem zrekompensowania faktu jej naruszenia jest udzielenie pracownikowi w zamian innego dnia wolnego od pracy do końca okresu rozliczeniowego. Pracownikowi przysługuje w zamian cały inny dzień wolny od pracy niezależnie od ilości faktycznie przepracowanych w taką „wolną sobotę” godzin.

Termin „innego dnia wolnego” udzielanego w zamian pracodawca powinien uzgodnić z pracownikiem. Jego nieudzielenie może być potraktowane jako wykroczenie (art. 281 pkt 5 KP). Natomiast godziny przepracowane w „wolną sobotę” z chwilą zamknięcia okresu rozliczeniowego spowodują przekroczenie 40-godzinnej normy średniotygodniowej, co sprawia, że poza przysługującym z tego tytułu wynagrodzeniem pracownikowi należy wypłacić 100% dodatek za każdą przepracowaną w ten sposób godzinę.

Piotr Wąż
Autor jest doktorem nauk prawnych specjalizującym się w problematyce prawa pracy, prawa spółek i prawa koncernowego

Źródło: opracowanie eksperta projektu
Facebook Twitter Wykop


Dozwolone tagi html w treści: <strong> <em>


(otrzymasz powiadomienie o odpowiedzi, email nie będzie publikowany)