Szukaj w serwisie:

Elastyczne formy zatrudnienia

kobieta w ciąży

Coraz częściej na rynku pracy można spotkać się z sytuacją,  w której pracodawca zainteresowany jest podjęciem współpracy z potencjalnym pracownikiem, jednakże nie w formie tradycyjnej umowy o pracę, tym bardziej zawartej na czas nieokreślony. Przyczyny mogą być rozmaite, np. rodzaj prowadzonej działalności, przynależność do korporacji, która narzuca określone rozwiązania prawne, pojawianie się nowych zjawisk ekonomicznych, ale przede wszystkim wysokość kosztów pracy.

Pojawiło się więc zapotrzebowanie na bardziej elastyczne i często tańsze formy zatrudniania. Mogą to być formy zarówno zatrudnienia pracowniczego, jak i niepracowniczego. Do tych pierwszych należy m.in. zatrudnienie rotacyjne, leasing pracowniczy, telepraca, job-sharing, work–sharing. Nie ma też szczególnych ograniczeń do wykorzystania w celu atrakcyjniejszej dla pracodawcy organizacji pracy zatrudnienia niepracowniczego, do którego należałoby zaliczyć umowę zlecenia, umowę o dzieło, czy też tzw. samozatrudnienie[1]. Poniżej zostaną omówione niektóre z nich.

Telepraca

Zgodnie z art. 675 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy[2] telepraca jest to praca wykonywana poza zakładem pracy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej. Na pracodawcę Kp nakłada natomiast obowiązek wyposażenia pracownika w sprzęt niezbędny do wykonywania pracy, pokrycia kosztów związanych z jego instalacją, a także ubezpieczenia.

Ta forma zatrudnienia wykorzystywana jest w takich branżach, w których nie ma potrzeby, aby pracownik musiał mieć miejsce pracy w siedzibie pracodawcy, np. w branży informatycznej. Jak bowiem wskazuje się w doktrynie, telepraca jest elastyczna nie tylko pod względem miejsca pracy, ale i czasu pracy, co godzi interesy zarówno pracodawcy, jak i pracownika[3]. ,,Telepraca nakierowana jest na realizację określonych zadań czy projektów, w związku z tym osłabiony jest element stałości zatrudnienia. Telepracownik dysponuje dość dużą swobodą związaną z realizacją zadań, również w zakresie czasu pracy, co powoduje z kolei osłabienie podporządkowania pracodawcy. Pracownik nie musi stale, w określonym czasie, przebywać w siedzibie pracodawcy”[4].

Leasing pracowniczy

Jest to popularna nazwa stosowana dla określenia ,,korzystania” z pracowników zatrudnionych na podstawie ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych[5]. Praca tymczasowa jest formą zatrudnienia pracowniczego, choć ustawa dopuszcza również zatrudnienia na podstawie umów prawa cywilnego. Przy zatrudnieniu tymczasowym występują trzy podmioty: pracownik tymczasowy, agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik. Zgodnie z art. 7 uzpt agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracowników tymczasowych na podstawie umowy o pracę na czas określony lub umowy o pracę na czas wykonywania określonej pracy. Następnie, agencja pracy tymczasowej ,,wypożycza” pracownika pracodawcy użytkownikowi. U jednego pracodawcy-użytkownika pracownik tymczasowy może pracować łącznie 18 miesięcy przez okres obejmujący kolejne 36 miesięcy.

Jest to forma zatrudnienia korzystna nie tylko dla pracodawcy, którego nie obciążają obowiązki związane z zatrudnieniem pracownika, ale także dla samego pracownika, który wykonując pracę tymczasową pozostaje w zatrudnieniu.

Leasing pracowniczy może mieć miejsce doraźnie (np. w okresie większego zapotrzebowania na produkcję z uwagi na konkretne zamówienia), jak i na dłuższy czas (np. w przypadku stałego zwiększenia linii produkcyjnych).

Pracownik tymczasowy znajdując zatrudnienie u pracodawców użytkowników pozostaje w stosunku pracy, co wielu osobom ułatwia wejście na rynek pracy.

Job-sharing

,,Pod pojęciem job sharing rozumie się obsadzenie danego stanowiska pracy przez więcej niż jednego pracownika i dokonanie między nimi podziału wykonywanych na tym stanowisku działań oraz przypadającego nań zasobu czasu pracy”[6]. Jest to szczególnie atrakcyjna forma dla osób, które chcą pogodzić życie zawodowe z obowiązkami pozazawodowymi (np. rodzina czy też własna działalność gospodarcza) lub też z różnych przyczyn nie mogą podejmować zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, taki system może być też przydatny dla osób, które wchodzą dopiero na rynek pracy, jako że pracę można podzielić pomiędzy osoby o różnym doświadczeniu zawodowym, co może być atrakcyjną formą zdobywania doświadczenia zawodowego[7].

W polskim systemie prawnym przepisy Kp nie przewidują jednak wprost tak nazwanej formy zatrudnienia. Wydaje się jednak, że nie ma przeszkód, aby wprowadzić odpowiednie uregulowania do umowy o pracę pozwalające na zastosowanie formy zatrudnienia dzielącej miejsce pracy. W związku z tym podziałem, przy zastosowaniu job-sharing’u ważne jest określenie obowiązków osób, które dzielą jedno stanowisko pracy. Wydaje się także, że zastosowanie będzie miał art. 292 § 1 Kp, który stanowi, że zawarcie z pracownikiem umowy o pracę przewidującej zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy nie może powodować ustalenia jego warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny od pracowników wykonujących taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwzględnieniem jednak proporcjonalności wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń z nią związanych do wymiaru czasu pracy pracownika.

Work - sharing

Polega na okresowym zmniejszeniu czasu pracy pracowników, w celu uniknięcia redukcji zatrudnienia w trudnych dla pracodawcy sytuacjach gospodarczych.  Najczęściej jest realizowany poprzez zmniejszenie wymiaru czasu pracy i co za tym idzie zmniejszenie wynagrodzenia, w sytuacjach przejściowych trudności. Zastosowanie tej instytucji jest niezwykle atrakcyjne przy zaistnieniu niekorzystnych zmian gospodarczych. Może być wprowadzona zarówno jako porozumienie zmieniające (gdy pracodawca i pracownik dojdą do porozumienia) lub wypowiedzenie zmieniające (pracodawca musi wtedy uzasadnić zmianę warunków pracy i płacy).  W momencie polepszenia sytuacji pracodawcy, strony zawierają kolejne porozumienie zmieniające, na podstawie którego pracownik znów otrzymuje korzystniejsze warunki pracy i płacy.

Taka forma jest korzystna nie tylko dla pracodawcy, ale i dla pracownika, jako że pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy wciąż utrzymuje on zatrudnienie. Jest to więc rozwiązanie, dzięki któremu pracownicy mogą ,,przeczekać” niekorzystną sytuację gospodarczą.


Umowy cywilnoprawne

Umowy cywilnoprawne (zwłaszcza umowa zlecenia i umowa o dzieło) są często wykorzystywane jako podstawa świadczenia pracy z uwagi na możliwość bardziej swobodnego niż umowa o pracę kształtowania treści umowy. Nie bez znaczenia pozostają również koszty, jakie ponosi pracodawca w związku z tego rodzaju zatrudnieniem oraz możliwością rozwiązania umowy praktycznie w każdym czasie. Coraz częściej spotyka się też na rynku pracy sytuacje, w których sami pracownicy, z uwagi na wyższy zarobek, zainteresowani są tą formą współpracy[8].

Umowa zlecenia

Umowa zlecenia, którą reguluje art. 734 -751 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny[9], to umowa na podstawie której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia jest umową starannego działania, czyli zleceniobiorca nie jest odpowiedzialny za efekt. Przyjmujący zlecenie zasadniczo powinien wykonać umowę osobiście, ale umowa może dopuszczać wykonanie umowy przez osobę trzecią, co jest jedna z różnic umowy zlecenia i umowy o pracę. Jednocześnie powoduje to dla zleceniobiorcy sytuację, w której w przypadku niemożności działania, może podzlecić czynności osobie trzeciej. Nadto, umowa zlecenia nie jest wykonywana w miejscu i w czasie wyznaczonym przez pracodawcę, co daje pracownikowi pewnego rodzaju swobodę w doborze czasu i miejsca pracy. Ta forma pracy jest więc przeznaczona dla osób, które chciałyby zarobkować, a jednocześnie nie mogą lub nie chcą świadczyć pracy w tym czasie i w tym miejscu, który wymaga pracodawca.

Umowa o dzieło

Ten rodzaj umowy (art. 627-646 Kc), polegającej na tym, że przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest umową rezultatu, co oznacza, że wykonawca umowy odpowiada za jej skutek.

Na rynku pracy coraz częściej widoczne jest zainteresowanie pracodawców tzn. elastycznymi formami zatrudnienia. Wbrew obawom pracowników, mogą być one korzystne nie tylko dla pracodawców. Dają bowiem szanse na nowe miejsca pracy oraz na aktywizację zawodową wielu osób. Dają możliwość łatwiejszego połączenia pracy zawodowej i obowiązków pozazawodowych, a także dostosowanie godzin pracy do potrzeb osób wykonujących pracę. Są jednak przede wszystkim szansą dla osób bezrobotnych.

Joanna Pławny - radca prawny
Marekwia&Pławny Kancelaria Radców Prawnych



[1] por.  E. Kryńska, Elastyczność zatrudnienia na polskim rynku pracy, Polityka społeczna 11-12/2007, s. 6.

[2] Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., zwana dalej Kp.

[3] J. Wiśniewski, Różnorodne formy zatrudnienia, Toruń 2010, s. 133.

[4] E. Bąk, Nietypowe formy zatrudnienia na rynku pracy, Warszawa 2009, s. 111.

[5] Dz. U. nr 166, poz. 1608 ze zm., zwana dalej uzpt.

[6] A. Piecko-Mazurek, Job sharing – praca dla dwojga, Monitor Prawa Pracy 12/2008 , s. 631.

[7] A. Piecko-Mazurek, Job sharing – praca dla dwojga, Monitor Prawa Pracy 12/2008 , s. 632.

[8] W literaturze świadczenie usług na rzecz pracodawców w zakresie dotychczasowych obowiązków pracowniczych nazywany jest outsourcingiem personalnym (por. A. Patulski, Nietypowe formy zatrudnienia. Elastyczność czy stabilizacja? Część 2, Monitor Prawa Pracy 3/2008, s. 129).

[9] Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwana dalej Kc.

Źródło: opracowanie eksperta projektu
Facebook Twitter Wykop


Dozwolone tagi html w treści: <strong> <em>


(otrzymasz powiadomienie o odpowiedzi, email nie będzie publikowany)



~Ryszard
2014-07-28 11:29:35

Leasing pracowniczy jest dobrą formą zatrudnienia, sam z niej korzystałem chociaż zanim się zorientowałem o co w tym chodzi, trochę czasu zeszło. :)

Polecam GO-leasing do wyjaśnienia takich spraw, bo naprawdę świetnie się orientują.

~terin
2015-04-29 13:20:06

polecam wejść na portal rekrutacyjna rewolucja.pl jest tam wiele ofert pracy :)