Szukaj w serwisie:

Doba pracownicza

praca tymczasowa

Definicję doby pracowniczej do celów rozliczania czasu pracy pracownika wprowadza art. 128 § 3 pkt 1 kodeksu pracy. Zgodnie z jego treścią, pod pojęciem tym należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Doba pracownicza nie jest więc tożsama z dobą astronomiczną. W odróżnieniu od tej ostatniej nie jest zamknięta w sztywnych granicach czasowych (od 000 do 2400), lecz ma charakter ruchomy. Rozpoczyna się w momencie podjęcia przez pracownika pracy w danym dniu i kończy z upływem 24-tej godziny od tego momentu. W praktyce doba pracownicza z reguły przypada na dwie doby astronomiczne. Wprowadzenie doby pracowniczej ma umożliwić ocenę zachowania należnego pracownikowi nieprzerwanego 11-godzinnego odpoczynku dobowego (art. 132 KP) oraz nieprzerwanego 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego (art. 133 KP).

Z chwilą podjęcia pracy przez pracownika w danym dniu otwiera się 24-godzinny przedział czasowy, w ramach którego wszystkie przepracowane godziny podlegają zsumowaniu na poczet tego samego dnia pracy (dobowego wymiaru). W granicach tak wyznaczonej doby pracownik powinien wypracować pełny wymiar czasu pracy przewidziany na dany dzień. Ponowne jego pojawienie się w pracy celem jej świadczenia może nastąpić dopiero po zakończeniu danej doby pracowniczej i wykorzystaniu co najmniej 11-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku dobowego.

Następujące po sobie doby pracownicze nie mogą się na siebie nakładać. Pojawienie się pracownika ponownie w pracy przed zakończeniem doby prowadzi do jej naruszenia, a jednocześnie może prowadzić do powstania godzin nadliczbowych, jeżeli w ten sposób przekroczona zostanie również dobowa norma czasu pracy, tzn. 8-godzinna norma w systemie podstawowego czasu pracy lub norma wydłużona ponad 8 godzinę w systemie równoważnego czasu pracy. Należy bowiem pamiętać, że każda godzina pracy ponad normę dobową lub wydłużony dobowy wymiar (w systemie równoważnego czasu pracy) jest pracą nadliczbową.

Przykładowo, zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownik ma pracować w systemie podstawowego czasu pracy od poniedziałku do piątku w godzinach od 800 do 1600. Tym samym rozpoczęcie pracy w poniedziałek o godzinie 800 spowoduje, że poniedziałkowa doba skończy się we wtorek o godzinie 800, wtorkowa w środę o godzinie 800 itd. Pracownik, który rozpoczął swą pracę o godzinie 800 i wypracował dobową normę czasu pracy (8 godzin) może ponownie podjąć pracę dopiero w dniu następnym, nie wcześniej niż o godzinie 800. Jeżeli więc pracownik przepracował w poniedziałek 8 godzin i podjął ponownie pracę we wtorek o godzinie 700 pracując do godziny 1500 to taki rozkład czasu pracy doprowadzi do naruszenia poniedziałkowej doby pracowniczej. Jednocześnie praca świadczona pomiędzy godziną 700 a 800 we wtorek zostanie zaliczona do doby poniedziałkowej, w wyniku czego dobowy wymiar czasu pracy w poniedziałek wyniesie w sumie 9 godzin, a tym samym powstanie 1 godzina nadliczbowa, która powinna być zrekompensowana czasem wolnym (art. 1512 KP) lub odpowiednim dodatkiem do wynagrodzenia (art. 1511 KP).

Nic natomiast nie stoi na przeszkodzie, aby w powyższym przykładzie praca we wtorek została rozpoczęta o godzinie 900 lub później. Wówczas podjęcie pracy we wtorek o godzinie 900 spowoduje, że doba wtorkowa skończy się w środę o godzinie 900, doba środowa w czwartek o godzinie 900 itd. Naruszenie doby następuje bowiem wyłącznie w sytuacji ponownego rozpoczęcia pracy przed zakończeniem danej doby.

Pracodawca, który wyznacza pracownikowi pracę w sposób powodujący naruszenie doby pracowniczej, przez nałożenie na siebie następujących po sobie dób pracowniczych, dopuszcza się planowania godzin nadliczbowych, co może być potraktowane jako wykroczenie z art. 281 pkt 5 KP, zagrożone karą grzywny od 1.000 do 30.000 złotych.

Pewnym wyjątkiem w tym zakresie jest regulacja zawarta w art. 10 ustawy z dnia 1.07.2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 125, poz. 1035 z późn. zm.), przewidująca tzw. ruchomy czas pracy. Przepis ten dopuszcza możliwość ustalenia w indywidualnym rozkładzie czasu pracy pracownika różnych godzin rozpoczynania i kończenia pracy. Jednakże, w tym przypadku, ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych. Przyjęty w tym trybie rozkład czasu pracy nie może naruszać prawa do nieprzerwanego odpoczynku dobowego i tygodniowego.

Rozkład czasu pracy sporządzony na zasadach omawianej ustawy może więc przyjmować, że np. praca będzie rozpoczynana między godziną 700 a 1000, natomiast jej zakończenie przypadać będzie między godziną 1500 a 1800. W kolejnych dniach tygodnia pracownik może zaczynać pracę o różnych godzinach tak przyjętego przedziału czasowego, doprowadzając do nakładania się na siebie dób pracowniczych, co jednak nie będzie traktowane jako praca w godzinach nadliczbowych. W konsekwencji pracownik może pracować w poniedziałek w godzinach od 1000 do 1800, natomiast we wtorek w godzinach od 700 do 1500, bez wspomnianych wcześniej negatywnych dla pracodawcy konsekwencji. Przedmiotowa ustawa będzie obowiązywać do końca 2011 r.

Kolejnym wyjątkiem od zasady ciągłości dniówki roboczej i nienaruszalności doby pracowniczej jest system przerywanego czasu pracy, przewidujący możliwość dwukrotnego w ramach doby stawienia się do pracy po przerwie trwającej nie dłużej niż 5 godzin. Przerwy takiej nie wlicza się do czasu pracy, jednakże za czas tej przerwy pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju (zob. art. 139 KP). Również w tym systemie czasu pracy ponowne pojawienie się w pracy po tego typu przerwie nie jest traktowane jako naruszenie doby pracowniczej, gdyż stanowi element istoty tego systemu.

Piotr Wąż
Autor jest doktorem nauk prawnych specjalizującym się w problematyce prawa pracy, prawa spółek i prawa koncernowego

Źródło: opracowanie eksperta projektu
Facebook Twitter Wykop


Dozwolone tagi html w treści: <strong> <em>


(otrzymasz powiadomienie o odpowiedzi, email nie będzie publikowany)



~Paweł
2013-01-10 09:53:07

Biorąc pod uwagę dobę pracowniczą, czy czas wolny liczy sie dopiero po jej upływie? W moim zakładzie jest system zmianowy tak zwany czterobrygadowy. Pracownik po trzeciej zmianie 22 - 6 otrzymuje dwa dni wolne, ale czy te dni sa napewno dwa? Kończąc o 6 rano dajmy na to w środę, pracę zaczyna o 6 rano w piątek. Zgodnie z definicja doby pracowniczej, tak by były dwa dni wolne musialby zaczynać pracę w piątek o 22. Czy to nie jest naruszenie doby pracowniczej?

~qwerty
2013-02-26 11:57:53

[url=http://jestpraca24.pl/doba-pracownicza,281]dobra pracownicze[/url] powinny byc dla pracodawcy priorytetem

~Bogusław Jakubowski
2015-01-17 21:51:57

Dobry wieczór,


Pracuję jako serwisant w firmie serwisującej urządzenia dystrybucyjne na stacjach paliw w godz.7.00- 15.00.Często wracam po 15-ej i otrzymuję wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.

W dn.4.12.2014 pracowałem w terenie, wróciłem do bazy o godz. 2.06, następnego dnia (5.12). W domu byłem o godz.2.30. Tym razem wykorzystałem należną przerwę 11-godzinną i zjawiłem się w pracy 5.12 0 godz.13.30.Dostałem polecenie dokończenia pracy w terenie i wróciłem do bazy o godz.22.00.Otrzymałem wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych od.godz.15-ej dn.4.12, do godz.2.06.dn.5.12. Praca w dn.5.12,

w godz.13.30-22.00 została potraktowana jako zwykły dzień pracy- nie otrzymałem z racji jej wykonywania żadnych nadgodzin. Czy słusznie ?

~Dominik
2015-03-24 13:09:23

Witam

Mam pytanie dotyczące czasu pracy.

Chodzi o to że ja jako pracownik wchodząc na nocną zmianę(u nas 01-9)

np w poniedziałek tak naprawdę wchodziłem we wtorek o 01 w nocy teraz chcą zmienić na prawidłowe działanie tego systemu(4bryg.)Więc moje pytanie dotyczy tego jak prawidłowo wejść w zmianę? W pon. o 01-9 a wolne po nocnych zmianach zaczynam we wtorek a nie tak jak poprzednio w poniedziałek?

Reasumując Zmiany nocne zaczynam w pon o 01:00-9:00 do czw 01:00-9:00 a wolne dopiero pt. i sob. a nie czw. i pt. ???